zadzwoń:

22 455 56 01

Jeżeli potrzebujesz pomocy odwiedź nasze:

Centrum Wiedzy

lub

Zadzwoń 

Jeśli masz pytanie

zadzwoń:

22 455 56 00

lub

Wypełnij formularz kontaktowy

Oddzwonimy do Ciebie 

 

27 października 2016

Skarga na przedłużenie terminu zwrotu VAT – stracimy do niej prawo?

 

Ubiegłoroczna nowelizacja przepisów o postępowaniu przed sądami administracyjnymi doprowadziła do rozbieżności w kwestii rozpatrywania skarg na przedłużenie przez skarbówkę terminu zwrotu VAT. NSA ma rozstrzygnąć, czy sądy mogą odrzucać skargi podatników. Jednak „duża nowelizacja ustawy o VAT” może zablokować przedsiębiorcom możliwość odwołania się w takiej sprawie do sądów administracyjnych.

 

Naczelny Sąd Administracyjny w lipcu 2013 r. wydał istotne dla podatników postanowienia dotyczące zaskarżalności przedłużenia terminu zwrotu VAT (I FSK 1133/13; I FSK 1228/13). Stwierdził w nich, że na przedłużenie terminu w związku z weryfikacją zasadności zwrotu w ramach kontroli podatkowej podatnikowi przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Wcześniej wojewódzkie sądy administracyjne odrzucały tego typu skargi podatników uznając, że tego rodzaju sprawy nie należą do ich kompetencji. Postanowienia NSA pozwalały podatnikom na dochodzenie swoich racji w przypadkach, gdy fiskus wstrzymywał zwrot nadpłaconego podatku. Wiele rozstrzygnięć sądowych, jak np. sprawa spółki, której fiskus przeszło rok odmawiał zwrotu 24 mln zł, podejrzewając ją o udział w przestępstwie karuzelowym (sygn. akt. I FSK 1881/14), pokazało, że podatnicy mogli skutecznie dochodzić swoich praw. Uwarunkowania prawne się jednak zmieniają.


Sądowy galimatias

15 sierpnia 2015 r. weszła w życie nowelizacja prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.p.s.a.), która ograniczyła kompetencje sądów administracyjnych. Wyłączono z nich badanie legalności aktów podjętych w ramach postępowania podatkowego, kontroli podatkowej, czynności sprawdzających oraz postępowania kontrolnego prowadzonego przez organy kontroli skarbowej. Zrodziło to wątpliwości, czy podatnikom przysługuje środek zaskarżenia, a w szczególności skarga do sądu administracyjnego na postanowienia o przedłużeniu terminu zwrotu VAT wydawane w związku z weryfikacją zasadności zwrotu VAT w wymienionych postępowaniach. W efekcie część sądów nadal orzekała w tego typu sprawach, jednak niektóre sądy odrzucały skargi, uznając, że nie mają w tym zakresie kompetencji. Z punktu widzenia podatników niejednoznaczność nowych przepisów doprowadziła do nierównego traktowania przedsiębiorców. W związku z rozbieżnościami w podejściu sądów skład zwykły NSA skierował pytanie w tej sprawie do składu siedmiu sędziów (postanowienie NSA z 13 lipca 2016 r., I FSK 724/16).

 

Podatnik musi mieć możliwość dochodzenia swoich praw

Bardzo prawdopodobne jest, że uchwała NSA będzie korzystna dla podatników, bowiem skład zwykły w uzasadnieniu postanowienia stwierdził, że pozbawienie podatników prawa do zaskarżenia przedłużenia terminu zwrotu VAT (w związku z weryfikacją zasadności zwrotu w ramach kontroli podatkowej, postępowania podatkowego bądź postępowania kontrolnego) doprowadziłaby do skutków niezgodnych z konstytucją, orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości UE, jak również z intencjami ustawodawcy wynikającymi z uzasadnienia projektu ustawy, który legł u podstaw nowelizacji prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. NSA wskazuje, że przedłużenie terminu zwrotu VAT ma charakter merytoryczny, bowiem wpływa w sposób radykalny na sytuację finansową podatnika. Zmiana przepisów p.p.p.s.a. dotyczyła natomiast ograniczenia kompetencji sądów jedynie w zakresie aktów o charakterze technicznym wydawanych w toku postępowań i kontroli.

 

Nowela ustawy o VAT może znów wywołać zamieszanie

Inną kwestią, którą rozstrzygnąć ma NSA jest możliwość badania przez organy podatkowe rozliczeń kontrahentów podatnika, np. żądania od nich dokumentów w postępowaniu weryfikującym zasadność zwrotu VAT w ramach czynności sprawdzających. Do tej pory nie zostało to jednoznacznie rozstrzygnięte. Odpowiedzi ma udzielić uchwała NSA (postanowienie w tej sprawie zostało wydane 20 lipca 2016 r., sygn. akt I FSK 118/15). Jednak nawet jeśli uchwała ta będzie korzystna dla podatników, to będzie można stosować ją jedynie wstecz. W projekcie tzw. „dużej nowelizacji ustawy o VAT”, której wprowadzenie planowane jest na początek 2017 roku, znalazł się bowiem zapis (ust. 2b do art. 87 ustawy o VAT), który usankcjonuje weryfikowanie przez organy podatkowe rozliczenia podmiotów biorących udział w transakcjach, a nawet tych, które obracały towarem na dalszych etapach. Jeśli planowana zmiana wejdzie w życie, fiskus będzie mógł zgodnie z prawem prowadzić postępowanie w sprawie jednego podmiotu realizując tzw. „kontrole krzyżowe” jego kontrahentów. Jednocześnie przepisy te pozwolą fiskusowi na odraczanie terminu zwrotu podatku ze względu na weryfikację kontrahentów. Jedyna nadzieja w tym, że wdrożenie Jednolitego Pliku Kontrolnego faktycznie usprawni procedury kontrolne i rzetelni podatnicy nie będą zbyt długo czekać na należny zwrot podatków.


Nowe przepisy, nowe obawy

Z punktu widzenia organów podatkowych jest to dobre rozwiązanie, ponieważ daje prawne podstawy do rozszerzonych kontroli, które pozwolą na wykrywanie przestępstw gospodarczych, w tym prób wyłudzenia VAT. Istnieje jednak potencjalne ryzyko, iż urzędy będą w nieskończoność odraczać zwrot nadwyżki VAT. Rodzi się pytanie, czy w świetle tak zmienionych przepisów, nawet po wydaniu uchwały NSA korzystnej dla podatników, sądy będą zajmowały się skargami na przedłużenia terminu zwrotu podatku. Czy też fiskus będzie mógł bezkarnie odraczać wypłatę nadwyżki VAT, co potencjalnie narazi wielu przedsiębiorców na utratę płynności finansowej.

Wprowadzenie zmian w związku z tzw. „dużą nowelizacją ustawy o VAT” planowane jest na początek 2017 roku. Obecnie są one na etapie konsultacji. Czekamy także na uchwałę NSA w obu wspomnianych sprawach.